स्याङ्जा, हरिनास। धर्तीको कुन यस्तो ठाउँ होला, जहाँ उभिएर हेर्दा सिङ्गो आकाश नै हाम्रो काखमा आइपुग्छ ? जहाँ प्रकृतिले आफ्नो सौन्दर्यको सम्पूर्ण पोयो फुकाएर मानिसको मनलाई अलौकिक शान्ति प्रदान गर्छ ? स्याङ्जा जिल्लाको हरिनास गाउँपालिका–१ मा अवस्थित ‘खैरीकोट लेखाडाँडा’ त्यही अलौकिक गन्तव्य हो, जसले हरेक आगन्तुकलाई प्रकृतिको उच्चतम् अनुभूति गराउँछ। समुन्द्री सतहबाट उचाइमा रहेको यो लेखाडाँडा केवल एउटा भूगोलको नाम होइन, यो त आफैँमा एउटा जीवन्त कविता हो।

बिज्ञापन

बिज्ञापन

३६० डिग्रीको ब्रह्माण्डीय दृश्यावलोकन

लेखाडाँडाको उच्च टाकुरामा पाइला टेक्नासाथै तपाईंको नजरमा पर्ने दृश्यले मनको सबै कुँडिएका भावनालाई पखालेर लैजान्छ। यहाँबाट देखिने ३६० डिग्रीको प्यानोरमिक भ्यूले तपाईंलाई समयको गतिमै रोकिदिएको भान पार्छ। वारिपारि फिँजिएका हरियाली पहाडहरू, तल ओर्लिएका कास्कीका ग्रामीण भेगहरू र मानौँ हातैले छुन सकिने गरी नजिक उभिएका हिमशृङ्खलाहरू!

खासगरी माछापुच्छ्रे हिमाल, जसको सौन्दर्यको बयान गर्न शब्दहरू पनि थोरै पर्छन्, यहाँबाट हेर्दा यस्तो लाग्छ—मानौँ त्यो हिमाल हाम्रो गाउँको सुरक्षाका लागि पहरा दिँदै ठिंग उभिएको छ। बिहानीको सूर्योदयसँगै जब हिमालका चुचुराहरूमा सुनौलो रङ्ग पोतिन्छ, तब धर्ती नै स्वर्णिम बन्छ। अन्नपूर्ण, धौलागिरी हुँदै मौसमको मिजाज मिलेमा मनास्लु हिमालसम्मको दृश्यले यहाँ आउनेको मनमा एक प्रकारको आध्यात्मिक गम्भीरता र आनन्दको वर्षा गराउँछ।

बिज्ञापन

बादलको दुलही र वर्षायामको जादू

वर्षायाममा खैरीकोट लेखाडाँडाको रुप नै अर्कै हुन्छ। जब बादलका सेताम्य थुम्काहरूले पूरै डाँडालाई आफ्नो अँगालोमा बेर्छन्, तब यो स्थान कुनै नववधू (दुलही) झैँ सिँगारिएर बसेकी देखिन्छ। बादलको त्यो लुकामारी, कुहिरोको घुम्टो र पहाडका शृङ्खलाहरूबीचको मौन संवाद—यी सबै दृश्यहरूले मानिसलाई धर्तीबाट उठेर आकाशको असीमित उचाइमा तैरिरहेको जस्तो रोमाञ्चक अनुभूति गराउँछन्।

आस्थाका धरोहर र परम्पराका दियोहरू

खैरीकोट केवल प्राकृतिक सौन्दर्यले मात्र होइन, यहाँको पुस्तान्तरणले बोकेका संस्कार र परम्पराका दियोहरूले पनि उत्तिकै प्रकाशित छ।

• कोटदेवी र दुर्गादेवी मन्दिर: जहाँका प्रत्येक शिलामा गाउँलेहरूको आस्था र विश्वास प्रतिविम्बित हुन्छ। दशैँको नवदुर्गामा यहाँ बज्ने घण्ट र ढ्याङ्ग्रोको आवाजले सिङ्गो गाउँ नै भक्तिभावमा लीन हुन्छ।

• थानापति मन्दिर र किम्बदन्तीको गाथा: यहाँको रोचक पक्ष थानापति मन्दिर हो। स्थानीय ८४ वर्षीय मेघनाथ पौडेलको स्मरणमा, यो ठाउँ इतिहासको साक्षी हो। धेरै दशक अघि आकाशबाट उड्ने चराहरू र जहाजसमेत यहाँ आएर अडिएको किम्बदन्तीले यो ठाउँको रहस्यमय महिमालाई थप प्रगाढ बनाएको छ।

यहाँका परम्पराहरू कतिसम्म अनौठा र नियमनिष्ठ छन् भने ७५ वर्षीय स्थानीय सुबदार टुकबहादुर गुरुङको भनाइअनुसार, मन्दिरमा ‘वाग्ले थर’ का व्यक्तिहरूले मात्र पूजा गर्ने र प्रसाद ग्रहण गर्ने सन्दर्भमा कर्म गरेको छोरा वा मागी विवाह गरी भित्र्याइएकी बुहारीले मात्र पाउने नियमले यहाँको सामाजिक मर्यादा र अनुशासनलाई जीवन्त राखेको छ। यस्ता मौलिक परम्पराहरू आधुनिकताको यो भीडमा पनि एउटा अनमोल रत्नझैँ सुरक्षित छन्।

आतिथ्यको सत्कार र पदमार्गको सपना

खैरीकोट गाउँ केवल लाहुरेहरूको बसोबासले मात्र होइन, यहाँका होमस्टेहरूमा पाइने ‘अतिथि देवो भव:’ को भावनाले पनि समृद्ध छ। हिमाली पर्यटन समाजद्वारा सञ्चालित होमस्टेमा बसेर आतिथ्य सत्कार लिँदाको अनुभव, स्थानीय उत्पादनको स्वाद र गाउँले जनजीवनको न्यानोपनले जो कोहीलाई पुनः यहाँ आउन बाध्य बनाउँछ।

तथापि, सुन्दरताको यो खानीलाई राष्ट्रियस्तरमा चिनाउन अब एउटा व्यवस्थित ‘पदयात्रा मार्ग’ (Hiking Route) को खाँचो छ। स्थानीय सरकारले प्रदेश सरकारसँग सहकार्य गर्दै यदि यस स्थानलाई पर्यटकीय पदमार्गका रूपमा जोड्न सक्यो भने, स्याङ्जाको खैरीकोटले गण्डकी प्रदेशकै पर्यटन मानचित्रमा एउटा छुट्टै र गर्विलो पहिचान बनाउनेछ।

हिमालको काख, हरियालीको साम्राज्य, इतिहासका गाथा र संस्कृतिको धनी—खैरीकोट लेखाडाँडा एक पटक पुग्नै पर्ने स्थल हो। आउनुहोस्, प्रकृतिको यो कवितालाई आफैँले स्पर्श गरौँ र जीवनलाई अझ समृद्ध बनाऔँ।